KOŞUCU DİZİ (PATELLO FEMORAL AĞRI SENDROMU)

Sadece koşucularda görülen bir hastalık değildir.Dizlerin çok fazla bükülmesini gerektiren sporlarla uğraşan kişilerde (doğa yürüyüşleri,bisiklet,uzay bisikleti,atlama) diz kapağı çevresinde hissedilen ağrıyla karakterize bir hastalıktır.Buna ayrıca patello femoral ağrı sendromu da denir.


Koşucu dizi spesifik bir yaralanmaya bağlı oluşmaz.Birkaç diz probleminin diz kapağı çevresinde oluşturduğu ağrıyı tanımlayan geniş bir terimdir.Örneğin diz kapağının altındaki kıkırdağın bozulmasının sonucu görülen kondromalazi patella koşucu dizi semptomlarıyla kendini gösterir.

Koşucu dizinin birkaç nedeni olabilir;

  • Aşırı yüklenme.Çok sayıda tekrarlayıcı bending (eğilme) ve yüksek stres egzersizleri yaparsınız (ör:lunges ve pliometrik egzersizleri) diz ekleminizdeki kıkırdakları hasarlayabilirsiniz.

  • Düşme veya darbe gibi dize direk bir kuvvet uygulanması.
  • Bacaklardaki kemiklerin normal anatomik dizilimde olmaması.Kalçadan ayak bileğine kadar olan kemiklerden herhangi biri ,diz kapağının kendiside dahil olmak üzere,esas olması gereken konumda olmadığında eklemdeki kıkırdağın bazı bölgelerine aşırı yük binecek ve dizlerinizde özellikle hareketle oluşan ağrı oluşacaktır.
  • Problem ayaklarınızda olabilir. Hipermobil ayak(eklem çevresindeki bağları gevşekliğinden dolayı normalden daha fazla hareket açıklığında olan eklemlere sahip ayak),pes planus (düşük taban) ve fazla içe dönük ayak(over pronasyon) gibi durumlarda yürüyüşteki bozukluğa bağlı olarak dizlerde ağrı olabilir.
  • Kas güçsüzlüğü veya gerginliği olabilir.Uyluk ön kımındaki quadriseps kası diz bükülürken diz kapağını destekleyerek doğal konumunda durmasını sağlar.Kas güçsüzlüğü veya gerginliği mevcutsa diz kapağını doğal konumunda durmaz ve kıkırdak sorunlarına yol açarak diz ağrısında neden olur.

Koşucu dizinin belirtileri nelerdir?


Başlıca belirti ağrıdır ve şu durumlarda sıklıkla olur.

  • Yürürken,koşarken,çömelirken,oturduğunuz bir yerden kalkarken dizinizi büktüğünüzde özellikle ön kısımda olmak üzere dizin arkasında veya yanlarında ağrı olur.
  • Merdiven inip-çıkarken,yokuş inip-çıkarken diz çevresinde hafif bir şişme,eklemde hışırtı veya atlama tarzında ses gelir ve ağrı olur.
Koşucu dizinin teşhisinde iyi bir fizik muayene kapsamlı bir ön bilgi sağlar. Problemin kemikten,yumuşak dokudan yada eklem kıkırdağından kaynaklanmasına göre  gerekli görülürse direk grafi,MR ve tomografi gibi tetkiklerle tanı kesinleştirilebilir.

Koşucu dizinin tedavisi nedir?


Çoğu kişinin dizindeki hafif problemler  zamanla iyileşir.Diz problemine yönelik alınan tedavilerle ağrı tamamen geriler.Tedaviyi hızlandırmak ve spora dönüşü hızlandırmak için kendinizde aşağıdaki önerileri uygulayabilirsiniz;

  • Dizinizi istirahat ettirin.Mümkün olduğunca koşu ,çömelme,lunge egzersizleri,uzun süre ayakta kalma ve uzun süre oturma gibi ağrınızı arttıran aktivitelerden kaçınmaya çalışın.
  • Dizde ağrı ile birlikte şişlikte varsa istirahatte soğuk ta uygulayabilirsiniz.Soğuk(buz) uygulama şişliği azaltacağı gibi ağrıyıda azaltır.Soğuk uygulamayı 3 saatte bir 20 dakika şeklinde yapabilirsiniz.
  • Dizinize bir destek kullanabilirsiniz.En sık kullanılanı elastik bandaj olmakla birlikte patellar bandlar veya probleme uygun dizlikler kullanabilirsiniz.
  • İstirahatte dizinizin altına bir yastık koyarak yükseltebilirsiniz.Dizinizi yükseltmek ödemi azaltarak şişlik ve ağrının azalmasına yardımcı olur.
  • Ağrıyı azaltmak için ağrı kesiciler kullanabilrsiniz. Genellikle parasetamol (minoset) gibi basit ağrı kesiciler kullanmayı tercih edin.Daha kuvvetli ağrı kesicileri uzun süreli kullanma ihtiyacı hissederseniz yan etkileri dolayısıyla doktora danışarak kullanmanız  uygun olacaktır.
  • Özellikle quadriseps kası için germe ve güçlendirme egzersizleri yapın.
  • Ayak probleminiz varsa eğer  taban destekleri ve ortopedik ayakkabılar kullanabilirsiniz.Ayak basınç haritanız çıkarılıp size özel tabanlık yaptırabilirsiniz.Bu aparatlar yürüyüş dengesizliğinizi düzeltip ağrınızın gerilemesine yardımcı olucaktır.
Tüm bunları yapmanıza rağmen şikayetleriniz gerilemiyorsa probleminiz çözümü için ortopediste görünmeniz fayda olucaktır. Koşucu dizinde cerrahi uygulanması seyrek olmasına rağmen dizinizdeki bir kıkırdak hasarı için veya diz kapağınızı doğal konumuna almak için cerrahi gerekebilir.

Dizim ne zaman eski haline geri dönücek?


  • İnsanlar farklı iyileşme potansiyeline sahiptir,bu nedenle iyileşme süreniz bedeninize ve yaralanmanıza bağlıdır.
  • Daha iyi olana kadar dizini zorlayıcı egzersizleri bırakıp farklı aktivitelere yönelebilirsiniz.Mesela bir koşucu iseniz bir müddet koşmayı bırakıp yüzmeyi deneyebilirsiniz.
  • Ne yaparsanız yapın acele etmeyin.Eski sportif aktivitenize hemen dönmeye kalkarsanız ekleminizi daha fazla hasarlayabilirsiniz.
  • Dizinizi ağrısız olarak bükebiliyorsanız,ağrısız olarak yürüyor,koşuyor,zıplıyorsanız ve hasarlı dizinizi sağlam diziniz kadar güçlü hissediyorsanız sportif aktivitenize başlayabilirsiniz.Başlayacağınız seviye bıraktığınız seviye olmamalı,aşamalı olarak arttırarak eski seviyenize gelmek için çalışın.

Koşucu dizi olmamak için nelere dikkat etmem gerekir?


  • Uyluk kaslarınızı düzenli egzersizlerle güçlü tutmaya çalışın.
  • Ayak problemleriniz varsa ayak destekleri kullanın.
  • Sert yüzeylerde (beton) koşmaktan kaçının.
  • Kilonuza dikkat edin ve sık kilo alıp vermekten kaçının.
  • Egzersiz programınızı ani olarak yükseltmeyin özellikle squat ve lunge egzersizleri yapıyorsanız değişiklikler çok minimal yapın.
  • Daha önce koşucu dizi belirtileriniz olduysa spor yaparken diz desteği(elastik bandaj,dizlik) kullanın.
  • Kaliteli spor ayakkabılar giyin ve ayakkabı deforme olunca yenisini temin edin.

Sormak istediğiniz sorular olursa bana www.yunusoc.com websitemden iletişim formundan sorabilirsiniz. Bir hastalığınız olursa Şişli Etfal Devlet Hastanesi Ortopedi bölümünden randevu alabilirsiniz. Amacım sizlerin doğru ve güvenilir bilgiler alması, herhangi bir maddi kaygı ile yazılmış yazılar değildir bunlar. 


Paylaş :
yunti72@gmail.com
Şişli Etfal Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü Şişli İstanbul

© 2018 Uzman Dr. Yunus Öç.
Powered by mysu.com